
Çok gübre, çok ilaç, çok ürün değildir söylemi modern tarımda ezbere yapılan uygulamaların hem ekonomiye hem de doğaya verdiği zararı özetleyen en kritik yaklaşımlardan biridir. Tarımda verimlilik, girdi miktarını artırmakla değil, doğru ve dengeli bir besleme programıyla mümkündür. Ne kadar gübre o kadar yüksek verim algısı, hem mahsulün kalitesine hem de toprak sağlığına büyük zararlar vermektedir. Özellikle aşırı azotlu gübreleme sonucunda bitkinin sap ve gövde yapısını zayıflatmakta akabinde bitkiyi yeşil aksama ve boya yönlendirmektedir. Aşırı ve yanlış sulama aynı zamanda toprakların tuz oranını artırıp tekrar düzeltilmesi neredeyse imkansız bir duruma sebebiyet verebilmektedir.
Tuz oranı yüksek olan topraklarda mahsul yetiştirmek çok zor bir hal almaktadır. Örneğin Harran Ovası tarım topraklarında tuzluluk ve çoraklaşma önemli bir sorun haline gelmiştir ve bu durum özellikle GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) ile birlikte bölgenin sulu tarıma geçilmesiyle beraber belirgin bir artış göstermiştir. Bundan dolayı Harran Ovası’nda tarım yapan üreticiler çok az mahsul almaktadırlar. Örneğin yanlış sulamadan dolayı tuz oranı yükselen toprakların eski haline gelebilmesi için en az 40 yıl gerekmektedir. Dolayısıyla tarımın doğru ve bilinçli yapılması, üreticilerin bütün uygulamalarda ziraat mühendislerine danışarak tavsiyelerine uyulması oldukça önemlidir. Doğru yapılmayan tarımsal uygulamalar Harran Ovası’nda olduğu gibi telafisi neredeyse imkansız çok büyük sorunlara yol açabilmektedir.
Aynı şekilde gübrelemede oldukça önemlidir. Daha fazla gübre daha fazla ürün yanılgısıyla yapılan aşırı ve yanlış gübrelemeler tarım topraklarımıza geri dönüşü zor zararlar vermektedir. Kimyasal gübrelerin büyük çoğunluğu tuz bazlı bileşiklerdir. Dolayısıyla fazla miktarda verilen gübreler bitki tarafından alınmadığında toprakta birikmekte ve toprağın tuzluluk oranını (EC değeri) artırmakta ve zamanla topraklarda verimsizleşmeye ve çoraklaşmaya yol açmaktadır. Özellikle aşırı amonyum bazlı azotlu gübreler toprağı asitleştirirken, bazı gübrelerde toprağı aşırı alkali hale getirmektedir. Bu durumda toprağın aslında pH dengesi bozulmaktadır. Dolayısıyla pH dengesi bozulan topraklarda, toprakta bulunan mevcut besin elementleri (çinko, demir, fosfor gibi) kilitlenmektedir ve bitki tarafından alınamaz hale gelmektedir.
Üre de veya 26’lık nitrat gübresinde azot aranı yüksektir. Bu gübreler hava sıcaklıklarının arttığı ve bitkinin tam anlamıyla çalışmaya başladığı döneme göre hazırlanmıştır. Dolayısıyla bitki kıştan çıktıktan sonra ve tam anlamıyla bitki uyanıp çalıştıktan sonra, bitkiye güçlü bir destek amaçlı hazırlanan bir gübredir. Dolayısıyla bitkinin daha uyanmadığı erken dönemlerde atılan gübreler bitkiye hiçbir fayda sağlamayacaktır. Bu gübrelerde yüksek oranda azot olduğu için uçucudurlar. Dolayısıyla gübre atıldıktan sonra bir hafta içinde bitki tarafında alınmazsa uçup gitmektedir.
En yüksek verim ve karlılık; çok fazla gübreyle değil doğru zamanda, doğru miktarda ve bitkinin o dönemdeki ihtiyacına uygun gübrelemeyle elde edilir. Bunun için en garanti yöntem, ekim öncesi mutlaka toprak analizi yaptırmak ve gübreyi bitkinin fenolojik dönemlerine göre ayarlayarak üst gübreleme olarak vermektir. Bereketli ürünleriniz olsun.