HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇU ve CEZAS

Değerli Haymana Gazetesi okurları hepinize iyi haftalar diliyorum. Sizlere bu haftaki yazımda  “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma  Suçu ve Cezası” konusunu anlatacağım. Bununla ilgili tüm detayları bu yazımda bulabileceksiniz.

Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu, kamu barışı ve güvenliğini güvence altına almayı temin eden suç tipidir. Bu suç kapsamında; kamu düzeni veya genel sağlık ile ilgili, doğru olmayan veya çarpıtılmış bilgileri yayan ve bu sebeple infial uyandıran kimseler, hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu, kamuyu ilgilendiren, doğru olmayan veya çarpıtılmış bilgilerin yayılması ve bu sebeple kamu barışı ve kamu güvenliğinin zedelenmesidir. Türk Ceza Kanunu madde 217/A : “Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”

Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu; halkı endişe ve paniğe sürüklemek amacıyla, kamuyu ilgilendiren, gerçek dışı veya çarpıtılmış bilgilerin yayılması ile oluşur.Bazen, gerçek dışı olaylar kurgulanarak veya gerçek olaylar abartılarak yahut eksik gösterilerek, kamu halkına yayılmaktadır. Bu olayların doğru olduğunu düşünen halk, ayaklanmakta ve infial yaratmaktadır. Bu durumda, söz konusu fiilleri gerçekleştiren kişiler, bu suç kapsamında cezalandırılır. Bir kimsenin, halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu sebebiyle cezalandırılabilmesi için, halk arasında endişe ve panik yaratma amacı ile hareket etmesi gerekmektedir. Dolayısıyla sehven ve böyle bir amaç gütmeden paylaşılan yanlış bilgiler bu suçu oluşturmayacaktır. Ayrıca, bir kimsenin bu suç sebebiyle cezalandırılabilmesi için, suç konusu gerçek dışı bilginin, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde yayılması gerekmektedir. Örneğin; bu bilginin televizyon kanalında, topluluk önünde konuşma yaparken, gazete, bülten veya dergilerde açıklanması kamu barışını bozmaya elverişli şekilde açıklama fiilini oluşturur. Ancak tek bir kişiye açıklanması, elverişlilik oluşturmayabilir.

Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçunun cezası, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır. 1 ve 3 yıl arasındaki hapis cezasının miktarını hâkim, belirli olguları ve durumları gözeterek takdir eder. Hâkimin dikkate aldığı faktörler; suçun işleniş şekli ve hangi araçların kullanıldığı, failin amacı, meydana gelen zararın büyüklüğü gibi durumlardır.Suçun nitelikli hâlleri, suç ile ilgili daha fazla ceza verilmesine ya da daha az ceza verilmesine sebep olan özel hâllerdir. Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçunun, cezayı artıran nitelikli hâllerine ilişkin kanuni düzenlemelere aşağıda yer verilmiştir. Türk Ceza Kanunu madde 217/A: “Fail, suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde, birinci fıkraya göre verilen ceza yarı oranında artırılır.” Ayrıca Türk Ceza Kanunu madde 218: “Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır. Ancak, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”

Bazı suçların soruşturulması için, mağdurun bizzat kendisinin savcılığa şikâyette bulunmuş olması şartı aranmaktadır. Ancak bazı suçlar kamu düzenini ilgilendirdiğinden, bu şart aranmamaktadır. Bu tür suçlarda, savcının suç işlendiğini herhangi bir yolla öğrenmesi yeterlidir. Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu, şikâyete bağlı bir suç değildir. Suçun soruşturulması için, savcının suç işlendiğinden herhangi bir ihbarla ya da kendiliğinden haberdar olması yeterlidir.