VELAYETİN DEĞİŞTİRİLMESİ

  Değerli Haymana Gazetesi okurları, bu haftaki köşe yazımızın konusu Aile Hukuku ile ilgili olan tarafların boşanmaları durumunda müşterek çocuk/çocukların annede veya babada velayetin olması halinde ve velayetin değiştirilmesi istemi  söz konusu olduğunda nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini sizlere anlatmış olacağım.
  Boşanma sonucunda velayet hakkının kime verildiği, çocuğun gelişimi açısından oldukça önem arz eden bir konu olması sebebiyle değişen şartlara göre, velayet hakkı sahibinin değiştirilebilmesi de Türk Medeni Kanununda öngörülmüş olup ve düzenlenmiştir. Bu nedenle mahkeme kararları kesin hüküm teşkil etmemektedir. Velayet hakkını alan anne veya babanın durumunun değişmesi, sonradan ortaya çıkan çeşitli sebeplerle velayet hakkının gereğince yerine getirilememesi ya da çocuğun menfaatinin gerektirmesi durumlarında velayet hakkının değiştirilmesi gündeme gelebilmektedir. Velayet hakkı sahibi olmayan eş, çocuğun menfaatinin zedelendiği, velayeti elinde bulunduran eşin velayet hakkını gereği gibi kullanmadığı, çocukla ilgilenilmediğini ya da çocuğun bir tehlike içerisinde bulunduğu gerekçelerine dayanarak velayetin kendisine verilmesini Aile Mahkemelerinden talep edebilecektir.
  Velayet hakkının, değişen koşullar nedeniyle el değiştirme ihtimali, kanun koyucu tarafından da ön görülmüş ve bu durum Türk Medeni Kanunu madde 183’ de yer almıştır: “Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması halinde hakim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.”  Kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere bu ve buna benzer bazı sebeplerin oluşması halinde, velayet hakkının el değiştirilmesi durumu mümkün olmaktadır.   Yukarıda sayılan sebepler halinde çocuğun üstün yararının zedelendiği tespit edilir ise çocuğun velayeti mahkeme kararıyla değiştirilebilmesi mümkün olmaktadır.
  Velayete ilişkin kararlar yukarıda da değinmiş olduğumuz gibi nihai kesin bir karar olmamakla birlikte değiştirilemez nitelikte değildir. Saymış olduğumuz şartların varlığı halinde velayete sahip olan eş mahkeme kararı ile değiştirilebilmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolüne göre boşanılmış olunsa ve söz konusu protokolde velayetin değiştirilmesini engelleyecek madde olsa dahi velayet değiştirilebilir. Çocuğun velayeti olmayan ebeveyn ile görüştürülmemesi, velayet sahibi ebeveynin çocuğu terk etmesi veya ölümü gibi durumlarda velayet değiştirilebilmektedir. Mahkeme burada çocuğun üstün yararını göz önünde bulundurmakta olup, çocuğun menfaatini ve psikolojisini ön planda tutarak karar vermektedir.
  Velayetin Değiştirilmesi Davasında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemelerinin olmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri (Aile Mahkemeleri Sıfatıyla) söz konusu davalara bakmaktadırlar. Velayetin Değiştirilmesi Davasında kesin yetkili mahkeme söz konusu değildir. Velayetin değiştirilmesi çekişmesiz yargı kapsamında olduğundan dolayı kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu kabul edilmiştir. Yargıtay tarafından da çeşitli kararlarında davanın, davacı eşin yerleşim yerinde açılabileceği konusunda hüküm kurmuştur. Nitekim Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 2019/2220 Esas, 2019/4091 Karar sayılı ilamında “Velayetin değiştirilmesi davasında kesin ve özel yetki kuralı bulunmaz. Ancak davalılar tarafından bu hususun ilk itiraz olarak ileri sürülmesi durumunda yetki hususu dikkate alınır. Hakim, yetkinin kesin olmadığı hallerde, bu durumu resen nazara alamaz.”
  Velayetin Değiştirilmesi Davası, belirli bir süreye tabi tutulmamıştır. Çocuğun menfaatinin gerektirdiği durumda açılabilecek dava türüdür.