HAKİMİN REDDİ

Değerli Haymana Gazetesi okurları hepinize iyi haftalar diliyorum. Sizlere bu haftaki yazımda Hukuk Muhakemeleri Kanununda yer alan “ Hâkimin Reddi “ konusunu anlatmış olacağım. Konu ile ilgili tüm detayları bu yazımda okuyabileceksiniz.
Hâkimin tarafsızlığına dair şüphe duyulan durumlarda, hâkimin reddini talep etme hakkı bulunmaktadır. Bu durum, Hukuk Muhakemeleri Kanunu 36. maddesi ve devamındaki maddelerde açıklanmıştır. Hâkimin bir davada taraflardan birine yönlendirme veya tavsiyede bulunma durumu, Hâkimin gereksiz yere bir taraf veya üçüncü bir kişiye görüşünü belirtmesi, Hakimin tanık veya bilirkişi olarak ifade vermiş olması veya yargıç/hakem olarak görev yapmış olması; anlaşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış olması, Davaya dördüncü derece dahil yansoy hısımlarından birinin karışmış olması, Hakimin bir taraf ile kişisel bir düşmanlığının olması, Hakimin tarafsızlığını ciddi şekilde sorgulatan önemli nedenlerin varlığı durumlarında hakimin reddi gerekmektedir.
Davanın her bir tarafı yargıcı reddedebilir. Zorunlu dava arkadaşları, birlikte reddedebilir. İhtiyari dava arkadaşları ise tek başına hakimi reddedebilir. Tarafların hakimi reddetme süresi belirlenmiştir. Reddettirme nedenini bilen taraf, red istemini en geç ilk duruşmada dile getirmelidir. Belirtilen süre içinde yapılmayan ret istemleri dikkate alınmaz. Bu kural, Hukuk Muhakemeleri Kanunu  38/1 maddesinde yer almaktadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 38: “Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerekir. Taraf, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorundadır. Belirtilen sürede yapılmayan ret talebi dinlenmez.” Ret istemi, ne zaman öğrenilirse öğrenilsin, en geç hüküm verilinceye kadar yapılabilir. Ancak hakimin kendisini reddetmesi herhangi bir süreye tabi değildir. Hakimin reddi, dilekçe ile talep edilir. Bu, geçerlilik şartıdır ve dilekçe olmadan yapılan ret başvuruları geçerli değildir. Ret isteği hakkında inceleme yapılmaz. Bu kural, HMK’nin 38/2, 3 maddesinde belirtilmiştir; “(2) Hâkimin reddi, dilekçeyle talep edilir. Bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerekir. (3) Hâkimin reddi dilekçesi, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verilir.” Hakimin reddi istemi aşağıdaki durumlarda kabul edilmeyerek geri çevrilir: Ret isteminin süresinde yapılmaması. Ret nedeninin ve bu nedeni destekleyen inandırıcı kanıt veya emarelerin sunulmaması. Ret isteminin davanın uzatılması amacıyla yapılması. Toplu mahkemelerde reddedilen hakimin müzakereye katılmasıyla birlikte, tek hakimli mahkemelerde hakimin kendi ret isteğiyle geri çevrilir. Ret isteminin reddedilmesi hakkındaki karar, ara karar niteliğindedir. Bu hususlar, HMK’nin 41. maddesinde düzenlenmiştir.
İstinaf yolunun kapalı olduğu dava ve işlerde, hakimin reddine ilişkin merci kararları kesindir. İstinaf yolu açık olan dava ve işlerde ise istinaf yoluna başvurulması için bir haftalık süre bulunmaktadır. Temyiz yolunun kapalı olduğu dava ve işlerde, bölge adliye mahkemesi başkanı ve üyelerinin reddine ilişkin kararlar kesindir. Temyiz yolu açık olan dava ve işlerde ise ret istemi hakkındaki karar, tefhim ve tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde temyiz edilebilir. Yargıtay’ın bu konudaki kararı kesindir.