MİRASTA TENKİS DAVASI

  Değerli Haymana Gazetesi okurları, bu haftaki köşe yazımızın konusu Miras Hukuku ile ilgili olan Tenkis Davasını anlatmış olacağım. Yazımda Tenkis Davası nasıl açılır? Kimler bu davayı açabilir? Bu dava nasıl görülmektedir?  Tenkis Davasında nasıl bir süreç izlenir?Görevli ve Yetkili Mahkeme neresidir? Sorularını sizler için cevaplamaya çalışacağım.
  Mirasta tenkis davası, murisin (miras bırakanın) tasarruf özgürlüğünü aşarak saklı pay sahibi mirasçıların miras hakkına yaptığı tecavüzün giderilmesi ve murisin  yaptığı tasarrufun kanuni sınırlar içerisine çekilmesi için açılan bir davadır. Tenkis davası miras hukukuna ilişkin bir dava olup murisin (miras bırakanın) ölümü halinde açılabilen bir davadır. Muris sağ iken bu davanın açılması mümkün değildir. Mirasta tenkis davası, miras bırakanın bazı mirasçılar aleyhine mirastan mal kaçırmak amacıyla yaptığı işlemlerine karşı oldukça etkili bir hukuk davasıdır.
Mirasta tenkis davası, hukuk sistemimizde bazı yasal mirasçıların saklı payını koruma altına almasının bir sonucu olarak uygulamaya yansımış bir davadır. Türk Medeni Kanunu’na göre miras bırakanın “annesi, babası, çocuğu ve torunları” onun “saklı paylı mirasçıları” olarak kabul edilmektedir. Bu kişilerin sahip olduğu miras hakkı üzerindeki kanunen belirlenmiş orana ise “saklı pay” denilmektedir. Kanun koyucu burada miras bırakanın kendi malvarlığı üzerindeki tasarruf hakkı ile mirasçıların miras hakkı üzerindeki hakları arasında bir dengeye giderek, miras bırakana mirasçılarının sahip olması gerek saklı payları gözeterek işlem yapma ödevini yükler. Bu durum miras bırakanın kendi malvarlığı üzerinde sınırsız bir tasarruf yetkisinin olmadığını göstermektedir.Tüm bu kısıtlara rağmen miras bırakan ölüme bağlı bir tasarruf ile kendi malvarlığı üzerinden başka kişilere veya mirasçılara karşılıksız kazandırmalarda bulunabilir. Böyle bir durumu farkeden mirasçılar, miras bırakanın ölümünün ardından mirasta tenkis davasını açarak bu kazandırmanın miras bırakanın sahip olduğu kanuni sınıra çekilmesini isteyebilmektedir.
  Mirasta tenkis davası açabilmenin şartları mirasçının, murisin saklı paylı mirasçısı olması, saklı paya sahip olması ve murisin tasarruf işlemi ile mirasçıların saklı payını ihlal etmesi gerekmektedir.Mirasta tenkis davası, saklı paylı mirasçılar tarafından açıldıktan sonra mirasta tenkis sırasına bağlı olarak tenkis edilecek ve terekeye iade dilecektir. Tenkis davasında karşı taraf miras bırakanın kazandırma yaptığı kişilerdir. Bu kişiler üçüncü şahıslar olabileceği gibi başka bir saklı paylı mirasçı da olabilir. Murisin kazandırma yaptığı kişi veya kişiler ölmüş ise dava mirasçılarına karşı açılabilir.Mirasta tenkis hesabı yapabilmek için öncelikle mirasbırakanın ölüm tarihindeki tereke mal varlığına bakılır. Mirasçılara düşecek olan saklı pay miktarı belirlenir. Belirlenen hususlar karşılaştırılarak tenkis hesabı yapılır. Tenkis hesabı yapmak sanıldığı kadar kolay değildir. Mahkeme aşamalarında hâkimtenkis hesabı için uzman bilirkişi heyeti atamaktadır.
Mirasta tenkis davası bir hak düşürücü Türk Medeni Kanunu madde 571’de düzenlenmiştir: “Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.
  Tenkis davasında miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkili mahkemedir.Mirasta tenkis davasında görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesidir.